Neden "Tarik" Değil de "Sırat-ı Müstakîm"?
Fatiha'da tarik yerine sırat, müstevî yerine müstakim denmesinin kendine göre bir hikmeti vardır.
Müstakim:
Hiçbir yerinde meyil ve eğrilik bulunmayan, dümdüz ve dosdoğru demektir.
Sırat:
Doğruluk yönünden doğru olsa da inişi ve yokuşu bulunabileceğinden, düzlük manasını da anlatmak için müstakim vasfı ile takyid olunmuştur.
Kur'an'ı anlamak için kelimelerin anlamları, kullanıldıkları yer, cümle yapısı ve bağlamı dikkate alınmalıdır. Aynı kelime hem zihindeki anlamı hem de gerçek hayattaki karşılığı açısından incelenmelidir.
Burada tarik-ı hak kelimenin kavram yönünü, millet-i İslam ise gerçek karşılığını ifade eder.
Sırat-ı müstakim mecazi bir ifadedir; manevi bir yolu anlatır. Asıl anlamı düz, işlek ve açık yoldur. Fatiha'daki bağlam, bunun manevi bir yol olduğuna kesin delildir. Bu mecaz aracılığıyla insanı doğru yola götüren, hakka ulaştıran, Allah'ın koyduğu açık ve sağlam bir kanun kastedilir.
Özetle;
Sırat-ı Müstakim, Allah'ın insanları hayra ulaştırmak için koyduğu açık kanundur. Allah'ın vazettiği, insanı doğruya ve hayra ulaştıran, O'nun rızasına götüren, din-i hakka tam olarak denk düşen manevi yoldur.
Kaynak: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, "Hak Dini Kur'an Dili" Tefsiri.
İlahiyatçı Ramil Alimammadov